Volgende zaterdagcursus


Volgende seminarie

SCFA nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van onze laatste nieuwtjes!

'China als essentie, het Westen als functie' (zhongti xiyong): Europese filosofen en hun Chinese interpretaties

Toen het Mantsjoe-bestuur van de Qing-dynastie (1644–1911) niet langer in staat bleek de harmonie in het rijk te bewaren en het rijk in chaos afgleed, zag een deel van de Han-Chinezen, hierin sterk beïnvloed door nationalistische en etnische theorieën die toen opgang maakten in China, de oplossing van de politieke en sociale crisis in het van de macht verdrijven van de Mantsjoes. Het feit dat de Mantsjoes – net zoals de overige Chinese eenheidsrijken – hun macht op confucianistische waarden gebaseerd hadden bracht verder met zich mee dat het confucianisme als politieke ideologie door een groeiend aantal intellectuelen in vraag gesteld werd. Het is reeds herhaaldelijk betoogd dat deze anti-confucianistische tendens een logisch gevolg was van het feit dat de teloorgang van de Qing-dynastie – en dit voor de eerste maal in de Chinese geschiedenis – gelijktijdig gebeurde met de opgang van Europa in Azië. Hierbij wordt algemeen aangenomen dat de confrontatie met een economisch en militair sterker Europa de Chinese intellectuelen ontvankelijk maakte voor filosofische en politieke alternatieven. Het is evenwel belangrijk om op te merken dat deze periode – zoals dit trouwens ook het geval geweest was op andere momenten van dynastiek verval – ook gekenmerkt wordt door een heropleving van het zogenaamde ‘radicaal confucianisme’ (junxue): een morele leer die kritisch staat ten opzichte van politieke en sociale onrechtvaardigheid. Een vergelijking makend met Europa zagen de laat 19de eeuwse en vroeg 20ste eeuwse radicale confucianisten de Zhou-dynastie (1046–771/770–256 v.Chr.) als de gouden eeuw van de Chinese geschiedenis, en de periode sinds de eenmaking van het rijk door de Qin als de ‘donkere eeuwen’ gekenmerkt door autoritair bestuur en een verhoging van centralisering van keizerlijke macht. Zij waren ervan overtuigd dat een terugkeer naar de essentie van de Chinese cultuur – de periode vóór de eenmaking van het rijk in het eerste keizerrijk (221 v.Chr.) – noodzakelijk was voor een heropleving van China. Uit deze ontvankelijkheid voor niet-Chinese filosofieën en een – niet enkel bij radicale confucianisten – voortlevende appreciatie van de eigen traditie ontstond het filosofisch fenomeen dat door toenmalige Chinese denkers “China als essentie, het Westen als functie” (zhongti xiyong) genoemd werd, een poging om de Chinese traditie met elementen uit Westerse filosofieën te verrijken en zo China terug sterk te maken.

Nu China een economische en – in toenemende mate – ook politieke wereldmacht geworden is, en nu het Westerse ontwikkelingsmodel de grenzen van haar mogelijkheden toont, heeft “China als essentie, het Westen als functie” een nieuwe interpretatie gekregen. Deze nieuwe interpretatie is vooral kenmerkend voor de filosofen van het zogenaamde ‘nieuwe confucianisme’ (dangdai xin rujia) die de ‘Chinese essentie’ als nieuwe norm voor de wereld propageren.

De vermeende crisis van het Westerse ontwikkelingsmodel heeft er ook toe geleid dat Chinese filosofie niet langer enkel de bezigheid is van Chinese intellectuelen, maar dat zij ook in toenemende mate de interesse geniet van Westerlingen die hopen in de Chinese filosofie een andere manier te vinden van ‘aan filosofie doen’.

In deze lezing wordt ingegaan op de verschillende uitingen en interpretaties van ‘China als essentie, het Westen als functie’, en wordt de wisselwerking tussen Europese en Westerse filosofen in de 20ste en 21ste eeuw besproken.

prof.dr. Bart Dessein

Bart Dessein (PhD Ghent University 1994) is professor in het Department Chinese Taal en Cultuur van de Universiteit Gent. Hij is ook Honorary Professor aan de Liaoning University VRChina en Gastprofessor aan Shanghai University, VRChina. Hij is vice-directeur van de klasse voor humane wetenschappen van de Koninklijke Academie voor Overzeese Wetenschappen en Senior Associate van het European Institute of Asian Studies, Brussel. Hij is tevens bestuurslid van het Belgisch Hoger Instituut voor Chinese Studiën, Brussel. Sinds augustus 2016 is hij voorzitter van de European Association for Chinese Studies.

Bart Dessein heeft voornamelijk gepubliceerd over de vroege boeddhistische filosofie en de de klassieke Chinese filosofie en haar invloed op actueel China.

Recente publicaties:

- B. Dessein: “Confucianized Rationality. Some Reflections on East Asia, Wisdom, and Science”, In Contemporary East Asia and the Confucian Revival. Edited by Jana S. Rošker and Nataša Visočnik. Newcaste upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2015, pp.xxv-xl.

- B. Dessein, “Contending for the Truth: Confucianism in the Contemporary PRC”, In Contemporary East Asia and the Confucian Revival. Edited by Jana S. Rošker and Nataša Visočnik. Newcaste upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2015, pp.191-212.

- B. Dessein: “Progress and Free Will: On the Buddhist Concept of ‘Time’ and Its Possibilities for Modernity”, Azijske Studie 1/3, 2016, pp.11-33.

- B. Dessein, “‘No country has ever benefited from a protracted war’. China and the Art of War”, In Philosophy of War and Peace. International Philosophy Olympiad. Edited by Danny Praet. Ghent: Ghent University. Department of Philosophy, 2016, pp.9-16.

- B. Dessein, “On Uttering and Hearing Sound When in the First Trance Stage: Theravāda, Sarvāstivāda and Mahāsāṃghika Viewpoints”, In Buddhist Meditative Traditions: Comparison and Dialogue (Fojiao Chanxiu Chuantong: bijiao yu duihua). Edited by Zhuang Kuobin. Dharma Drum Institute of Liberal Arts Research Series 3. Taipei: Dharma Drum Publishing Company, 2016, pp.59-77.

- B. Dessein, “Abhidharma as Rational Inquiry”, In Text, History and Philosophy: Abhidharma Across Buddhist Scholastic Traditions. Edited by Bart Dessein and Weijen Teng. Brill’s Indological Library 50. Leiden/Boston: Brill, 2016, pp.1-16.

- B. Dessein, “Abhidharma in China: Reflections on ‘Matching Meanings’ and Xuanxue”, In Text, History and Philosophy: Abhidharma Across Buddhist Scholastic Traditions. Edited by Bart Dessein and Weijen Teng. Brill’s Indological Library 50. Leiden/Boston: Brill, 2016, pp.279-295.

 

Inschrijven voor 2017
SCFA op Facebook

Column

MA Els Janssens

In memoriam Ulrich Libbrecht

Els Janssens MA

Op 15 mei 2017 overleed op 88-jarige leeftijd prof.em.dr. Ulrich Libbrecht. Hij was hoogleraar sinologie en comparatieve filosofie aan de KU Leuven. Na zijn emer ...


dr. Koenraad Elst

Moeder waarom sterven wij?

19 MEI 2017 Koenraad Elst (www.doorbraak.be)

Wegwijzer Ulrich Libbrecht

Op 10 juli 2008, toen Ulrich Libbrecht, mijn vereerde promotor in Sinologie, zijn ...