Comparatieve filosofie 1

De rijkdom van het ongelijke. Libbrechts model voor comparatieve filosofie

Wanneer we culturen met hun filosofische tradities willen vergelijken, zijn we vaak geneigd om dit vanuit onze eigen denktraditie te doen. Dit heeft tot gevolg dat de andere cultuur vaak beperkt wordt tot datgene wat met het onze vergelijkbaar is. Libbrecht kiest daarentegen resoluut voor een openheid naar alles wat culturen aan ideeën voortgebracht hebben. Dit plaatst ons uiteraard in een onoverzichtelijk complex geheel van uiteenlopende uitingsvormen en principes. Om dit ‘leesbaar’ te maken ontwikkelt Libbrecht een model waarin culturen tot hun dieptestructuur herleid worden. Hiertoe behoren de basisparadigmata: de antwoorden die een cultuur geeft op de grote vragen naar o.a. de werkelijkheid -haar aard en diepste grond-, het leven en zijn grenssituaties, de plaats van de mens -zijn streefdoelen en kennismogelijkheden-, enz.

De culturele diversiteit herleidt hij tot drie cultuurtypen die hij baseert op de concrete filosofieën van het taoïsme (China), het boeddhisme (Indische oorsprong) en het westen (Griekse oorsprong). Deze genereren de drie verschillende filosofische gronddimensies waarop Libbrecht zijn model baseert: respectievelijk natuur, mystiek en rationaliteit.
Van hieruit ontwikkelt hij een kosmologisch-antropologische model dat dieper ligt dan de basisparadigmata en dus paradigmavrij is. Zo streeft hij naar een neutraal denkkader van waaruit totaal verschillende en contradictorische principes gelijkwaardig kunnen bestudeerd en begrepen worden. Het model is gebaseerd op twee fundamentele assen: energie en informatie en werkt met lege categorieën waardoor het flexibel en ‘oneindig’ invulbaar is.

In deze eerste les bekijken we de basisprincipes van de comparatieve filosofie van Ulrich Libbrecht en worden de twee modellen voorgesteld als werkinstrument om aan comparatieve filosofie te doen.

Docent:

MA Els Janssens:

studeerde literatuurwetenschap en is master of arts (drama-woordkunst). Ze doceert sinds 1994 methodische tekstanalyse aan de opleiding drama van het Lemmensinstituut (AKUL).
Daarnaast behaalde ze in 2008 het creditbewijs niet-westerse wijsbegeerte aan de Universiteit Gent en verdiept ze zich in de comparatieve filosofie van prof. Ulrich Libbrecht. Dit leidde tot verschillende samenwerkingsverbanden, o.a. de seminaries over mystieke poëzie in comparatief perspectief in de School voor Comparatieve Filosofie Antwerpen.
Sinds 2007 is ze als docente aan deze school verbonden en in 2009 werd ze door prof. Libbrecht gevraagd om er zijn lessen comparatieve filosofie verder te zetten.
Sinds 2009 is ze gastdocente comparatieve filosofie binnen het vak levensbeschouwing aan de Universiteit Antwerpen.